15. Matinéea: Xarma

Manuel Canales Toledoko musikagilea harizko kuartetoen lehen konpositoretzat jotzen da Espainian. Bere bi kuarteto-multzo kontserbatzen dira, opus 1 eta opus 3, eta 1782an Londresen argitaratutako azken sail honetatik Matinée honetan 1. zenbakiduna entzungo da. Bere jaioterrian musika-ikasketak egin ondoren, Canales Madrilera joan zen 1770ean, Albako dukearen zerbitzura lan egiteko. Bidaia horri esker, Joseph Haydn eta Luigi Boccheriniren ganbera-musika ezagutu ahal izan zuen, eta eragin horiek bere musikan islatzen dira. Dukea hil zenean, Canalesek Karlos III.a Espainiako erregeari eskaini zion 3. opusa, gortean lan egiteko ahalegin antzuan. Toledora itzuli zen eta hil bitartean hango katedralean aritu zen lanean, musikari eta musika-erlijiosogile modura.

Hurrengo kuartetoa Franz Schuberten 14.a izango da, 1824 eta 1826 bitartean konposatua, austriarra larriki gaixorik, lur jota eta mundutik isolatuta zegoenean. Kuartetoari ‘Heriotza eta dontzeila’ esaten zaio, eta D531 liedetik hartzen du izena. Lied hau Matthias Claudiusen izen bereko poemaren egokitzapen bezala idatzi zuen Schubertek 1817an. Abesti honen motiboak kuartetoaren bigarren mugimenduaren oinarria osatzen du, eta bertan hilzorian dagoen neskatxa batek heriotzari erregutzen dio: “Zoaz, hezurdura krudela, oraindik gaztea naiz”; eta heriotzak erantzuten dio: “Emaidazu eskua, izaki eder eta samurra, laguna naiz eta ez nator zu zigortzera”. Dontzeilak heriotza saihestezinaren aurka daukan borroka hau nabaria da obraren lehen akorde tragikotik amaieraraino, hirugarren mugimenduko trioan izan ezik, non atseden liriko txiki bat dagoen.